السيد حيدر الآملي

10

تفسير المحيط الأعظم والبحر الخضم في تأويل كتاب الله العزيز المحكم

إشكالات زيادى در نسخهء مذكور ) معلوم شد تحقيق كتاب به صرف وقت شبانه روزى مداوم نياز دارد ، ولذا عكس نسخه را از كتابخانه تقاضا كردم كه با استقبال گرم وموافقت جناب حجّة الإسلام والمسلمين ، آقاى سيّد محمود مرعشى آيت اللّه زاده ومسؤول كتابخانه قرار گرفت كه مراتب تشكّر وقدردانى از ايشان داشته واز خداى سبحان موفقيّت ايشان را در إحياء آثار أهلبيت عصمت وطهارت مسئلت مىكنم . كار تحقيق در چند مرحله بترتيب زير انجام گرفت : الف - ترتيب صفحات كتاب ، از آنجا كه صفحات نسخهء مزبور بدون ترتيب واقعي وبصورت درهم وبه هم ريختگى عجيبى صحّافى شده است ، پس از بررسى ومطالعهء دقيق كتاب در مدّت تقريبا طولانى چندين ماهه ، بحمد اللّه والمنّة موفّق شديم صفحات را در جاى خود قرار دهيم . ب - استنساخ ، در استنساخ كتاب دو مشكل عمده سر راه قرار داشت : اوّل خط ، دوّم ضايعات . خطّ نسخه ولو از آن جهت كه به خطّ نوراني مؤلّف بزرگوار بوده واز اين جهت اعتبار نسخه صد در صد است ولكن از آنجا كه خط جناب سيّد حيدر بسبكى أحيانا مخصوص ايشان بوده وبه طور تقريبا مشكل خوانا است ، آشنايى با آن احتياج به زمان وانس با آن خط داشت . وأمّا ضايعات ، به طور كلّى يا در أثر مرور زمان ويا از طريق موريانه ويا در أثر بىدقّتى وإهمال صحّاف وأحيانا عواملي غير اينها در اين نسخه نفيس ومنحصر به فرد به وجود آمده است ، بهمين دليل هنوز پس از گذشت چندين سال استنساخ بعضي از صفحات تكميل نشده است . البتّه با عنايت خداى سبحان مشكل أكثر قريب به اتّفاق قرائت وضايعات با توجه به دقّت وتأمل وزحمات طاقت فرسا از طريق آشنائى با خط كتاب كه به مرور حاصل شد وبا دقّت ومطالعهء مكرّر وبا مراجعات مختلف به آيات وروايات وأدعيه وكتابهاى مختلف فلسفي وعرفانى وتفسيري ولغوى وبا مراجعه مكرّر به كتابهاى ديگر مؤلّف وموارد متفرّقه ديگر حلّ شده است . ولكن متأسفانه آن قسمت از ضايعات موريانه‌اى كه در صفحات تفسير سورهء بقره اتّفاق افتاده قابل حلّ وإصلاح نبود ، وأحيانا قسمت عمده‌اى از صفحات قابل استفاده نيست ، مگر ان شاء اللّه تعالى نسخه